على اكبر دهخدا

931

امثال و حكم ( فارسى )

زهر مار شود دفع هم بمهرهء مار * ( نشان حرص ز دل هم به دو شود زيرا كه . . . ) مجير بيلقانى . زهر و ترياك هر دو از يك معدن ميآيد * ( . . . و سنبل و اراك هر دو از يك منبت ميرويد . ) مرزبان‌نامه . زهره خود هست مايهء رامش * مايهء عيش و كام و آرامش . سنائى . تعبير رؤياى زهره عيش و رامش است . زه كردن اين كمان بسى دشوار است * ( پى در گاو است و گاو در كهسار است ماهى سريشمين به دريا بار است * بز در كمر است و توز در بلغار است . . . ) ابو سعيد ابو الخير . نظير : ز نهصد فزون كارگر بايدى * كه تا خواجه را نان بدست آيدى . حضرت اديب . ز همسايگان بد همسايگان رسند برنج و بدردسر . ( همسايهء بدى و . . . ) فرخى . زهى تصور باطل زهى خيال محال . زهى حيات نكونام و مردنى بسعادت * ( اگر جنازهء سعدى بكوى دوست درآرند . . . ) سعدى . نظير : علو فى الحيات و فى الممات * لحق انت احدى المعجزات . ابن انبارى . عاش سعيدا و مات شهيدا . زهى سوار كه آهوى مانده ميگيرد . ظهورى . زهى نادان كه او خورشيد تابان * بنور شمع جويد در بيابان . شبسترى . زيادة المرء فى دنياه نقصان * و ربحه غير محض الخير خسران ( . . . و كل وجدان حظ لا ثبات له * فان معناه فى التحقيق فقدان . ) ابو الفتح بستى . اشاره : شتابان شدم سوى خاور زمين * نه در پاى سستى نه در چهره‌چين بتن سرو بالان بلب نوشخند * بديدم دژ بست بر هيرمند به ياد آمدم كل وجدان حظ * ز گفتهء ابو الفتح و فقدان حظ . حضرت اديب . زيان بود چو فراوان خورند شهد و شكر * ( بمدحت اندر بسيار شد مرا گفتار . . . ) مسعود سعد . رجوع به : حلوا چو يك بار خوردند . . . ، شود . زيان كارتر عيبى عيب خود ناديدن است . منسوب بلقمان . نقل از تاريخ گزيده . زيان بهنگام بهتر از سود بىهنگام است . زيان‌كارى هوش سود مى است * كه سوزندهء هوش دود مى است ( . . . بكاخ دماغ اندرت پاسبان * بود پنج شحنه خجسته روان چو زان كاخ آويزد اين دود خيش * بمانند هر پنج از كار خويش . ) حضرت اديب . رجوع به : چو خورى چيزى . . . ، شود . زيان كسان از پى سود خويش * بجويند و دين اندر آرند پيش . فردوسى .